Een beetje laat, maar hier dan toch het verslag van de workshops in Warschau. Mijn hoofdreden om er heen te gaan was de gelegenheid om Larry Winiarski te ontmoeten. Deze man is de echte levende legende, hij is meer een wetenschapper dan een kachelbouwer. Als zodanig is hij niet bezig om zich heen te kijken of er wat aan te verdienen valt en dat komt aardig overeen met wat ik denk van dit soort ontwikkeling. Niet het commerciele is de hoofdmoot, het spannende is om te zien wat er te bereiken valt met eenvoudige middelen en het wordt nog leuker als anderen er wat aan hebben.
Ter plaatse was het duidelijk dat alles op een klein budget werd gedaan. De workshop locatie was nog niet klaar, er was aanvankelijk geen water en geen elektriciteit. De eerste nacht heb ik op een bank geslapen waar tot een uur 's nachts mensen langs liepen naar binnen en naar buiten. Larry sliep in een ander huisje waar geen werkend toilet was. De tweede dag bood iemand van de locatie waar het gehouden werd ons beiden een slaapplaats in het eigen appartement aan, dat loste de grootste problemen meteen op.
Het ontwerp dat ik had gemaakt voor een fornuisje met oven is niet gebouwd. In plaats daarvan heb ik een lezing gehouden over de batch box waarna een complete kern gebouwd werd, voornamelijk door de cursisten. Het systeem formaat was 166 mm diameter van de riser omdat dat beter uitkwam met het wat forse formaat van de vuurvaste stenen. Na de opbouw en stoken van het ding konden er vragen gesteld worden en die kwamen dan ook in ruime hoeveelheden. De demonstratie was een klinkend succes: er was een spiegel aanwezig om van boven in de riser te kunnen kijken en het werd nog leuker toen er 50 cm vlam bovenuit kwam. Aansteken ging een beetje moeilijk met zo'n nat ding maar toen het vuurtje eenmaal aan de gang was verdween de rook na 5 minuten helemaal. Ik had van te voren genoemd dat het zou gebeuren maar vrijwel niemand van de aanwezigen geloofde dat. Een paar man noemden het een "uiterst overtuigende demonstratie".
De dubbele vortex ontlokte Larry de uitspraak "waarom heb ik hier niet aan gedacht?". Achteraf bleek dat hij afgestudeerd is op het onderwerp pulse jet systemen waarin dit fenomeen algemeen bekend is. Het is volgens hem de enige reden dat dit ding zo schoon kan branden: louter de excellente menging is daar verantwoordelijk voor. Ik heb er overigens ook niet aan gedacht, ik ben er gewoon over gestruikeld.
De tweede dag van de workshop gedurende Larry's lezing ben ik gaan zoeken naar voorhanden materiaal om een kleine versie te bouwen, 100 mm ditmaal. De enige mogelijkheid was vermiculiet plaat van 25 mm, na wat gereken en gezoek ben ik daar die middag na de lunch aan begonnen. Aan medewerkers geen gebrek, toen ze hoorden dat het een probeersel was hoefde ik vrijwel alleen maar aanwijzingen te geven. Om 5 uur was het ding klaar, in elkaar geschroefd met vuurvaste kit tussen de delen. Om mijn eigen minimum maten te testen heb ik de riser slechts 6 maal de basismaat gemaakt. Dat bleek met stoken van het ding niet echt genoeg te zijn: een kaal kachelpijpje van 50 cm er op maakte al een wereld van verschil. Later is er een stukje riser op gezet waardoor het merkbaar beter ging.
De derde dag van de workshop heb ik dat kleine ding in een 200 liter vat met deksel laten bouwen. Een gat aan de zijkant waardoor de vuurkamer naar buiten stak en een gat in het deksel om de pijp door te laten. Er waren helaas geen ellebogen aanwezig, dus heb ik dit bedacht als alternatief. Het einde van de riser hield 40 mm onder het deksel op, de kachelpijp van 120 mm hing aan het deksel en hield op 60 mm boven de bodem van het vat. Het deksel werd op deze manier heet genoeg om met een koekenpan aardappels op te bakken. De buitenkant van het vat werd natuurlijk ook heet, het is dan ook meer een kacheltje waar je toevallig ook op kunt koken. Maar het geheel is zeer eenvoudig, echt iets voor de hobby tuinderij bij mij in de buurt waar ik een kook rocket stove aan beloofd heb.
Overigens nog een bijzonderheid die toevallig ontstond: geen van beide modellen had een p-channel maar alleen een floor channel, een recht stuk rechthoekige buis op de vloer van de vuurkamer. Dit is overigens al vaker gedaan, DJ heeft het gebruikt maar een groep in Israel al eerder. Na discussie met Larry heb ik besloten dat in mijn eigen kachel thuis ook toe te passen, een gelijke voorziening komt in zijn kook rocket stove voor. Dat is het plaatje metaal dat de brandstof van de bodem af houdt. Mijn eigen kachel is gepland voor september dus heb ik de hele winter om te testen of deze secundaire lucht voorziening aan de verwachtingen voldoet. Uiteraard wordt het staal op den duur opgegeten door het vuur maar daar staat tegenover dat het ding bestaat uit een simpele rechte buis en veel eenvoudiger te vervangen is dan een p-channel.
Kortom, het was het geld en de moeite meer dan waard om aan dit gebeuren deel te nemen. Ik heb erg interessante mensen ontmoet en ik heb wat nieuwe dingen gedaan en geleerd. Foto's heb ik niet maar
via deze link zijn er wat.
En het ontwerp van het kleine fornuis is weer open source,
dat is hier.
