Leemtechnologie; voor bouw van o.a. de Rocket 177

[deleted]

Neem je dan niet beter een metalen bell die je wat 'pleistert' met een paar cm leem/klei en wapening ?

G

[hotglass]

Als wapening voor de laatste laag van enkelwandige ovenconstructies gebruik ik vaak het wat ouderwetse steengaas.
Dat werkt geweldig en kan de hitte ruimschoots verdragen en houdt alles lekker bij elkaar.Dan blijft zelfs een dunne laag leem
nog prima om een metalen bell heen zitten.

Groet, Ed

[peterberg]

Neem je dan niet beter een metalen bell die je wat 'pleistert' met een paar cm leem/klei en wapening ?

Aardig idee! Zeker met de steengaas tip van Hotglass zou het best een optie kunnen zijn. Echt iets voor mensen die het olievat ugly vinden. Met een dikke laag leem van pakweg 10 cm dik en aardig wat stro er in heb je ineens een ronde leemkachel staan. Dat is toch heel wat deftiger dan twee of drie olievaten op elkaar.

Iets voor Anne2?

Of de eerste demo kachel aanpassen/opleuken tijdens de bouwdagen? Nog een vat erbij om de batch rocket zelf in op te nemen, een stukje van de vloer voor het gemak en twee vaten er op. Alles secuur vastzetten, laagje leem eromheen, steengas er om en pleisteren maar. Is dat ongeveer wat je voor ogen had Ed?

[gerard]

Als wapening voor de laatste laag van enkelwandige ovenconstructies gebruik ik vaak het wat ouderwetse steengaas.
Dat werkt geweldig en kan de hitte ruimschoots verdragen en houdt alles lekker bij elkaar.Dan blijft zelfs een dunne laag leem
nog prima om een metalen bell heen zitten.

Groet, Ed

Zoals deze verwarmde bank met rookkanaal....
groet,
Gerard

[12much]

@Hotglass:

In het filmpje van het 10 liter model spreekt met van klei en niet van leem.

Zoals je wel gemerkt hebt, lopen de meningen nog wel eens uiteen als het over klei, leem en silt gaat. (en ik ben daar het beste in:-) Ik zal proberen daar wat zorgvuldiger in te zijn, alhoewel ik meteen weer nat ga als ik met mijn Belgische leembouwmakkers aan het kletsen ben:-) De bodemkundige uitleg van Pietje spreekt mij daarin nog het meeste aan. Als ik de sedimenttest doe, zweeft wat ik zuivere leem noem, boven in de pot en zal als laatste samen met het silt bovenop komen te liggen. Dit spul is iedere keer als ik het in laat drogen zacht en vet, plakt als niets anders aan mijn handen en kleren, zonder zand. Als ik dat laat drogen valt het uiteen in een stoffig goedje met nog steeds dezelfde lichte kleur. Als ik het meng met zand heet het wat mij betreft leemstuc, of cob. Dat zuivere spul, leem of klei, meng in dan met vermiculite, perliet, zaagmeel, pumice (weet niet hoe ze dat hier noemen, lijkt op bros glas) of houtskool. Verhouding afhankelijk van het gebruikte materiaal, blokken van maken, laten drogen en bakken in een kiln of pottenbakkersoven. Ik heb een tijdje een grondoven in mijn tuin gehad, met een slakkenhuisventilator er voor. Dan kon ik zaagmeel "voeren" om de temperatuur op peil te houden. Ik maakte altijd extra potjes en schaaltjes voor als de buren gingen mopperen over de rook:-)

De lichtgewicht stenen die je dan overhoudt, zijn veel lichter van kleur, dan de klei (inderdaad) die je er in stopt, ik heb er indertijd steengoedklei voor gebruikt omdat ik niet wist hoe het zich zou houden als het buiten zou blijven staan of nat worden door morsen etc. Hier doe ik inderdaad nooit zand bij!

Als ik klei uit de grond graaf, doe ik het in een cementtrog(gen), vul met water en stop er gedurende een tweetal weken of meer (ligt er aan hoe zwaar ze is) elke dag even een dwang-/stucadoorsmenger in, totdat alles zonder klonten is. Dan laat ik het twee weken staan, zuig het water en alle drijvende en zwevende verontreiniging er van af en schep met een hoosemmertje de bovenste laag er af totdat ik op het zand zit. Als ik dat goedje nog een keer zo'n behandeling geef kan ik het door een microfijnfilter heen zeven om de zandkorrels en rommel die er nog in zit te scheiden. Dan in een doek, dichtdraaien en net als bij hangop een stoeptegel er boven op om zoveel mogelijk water er uit te drukken. Wat ik dan over houd, lijkt nog het meeste op de pottebakkersklei die ik normaal moet kopen. En als ik mazzel heb, op dat lichte terracottakleurtje.

Als ik bij Arts & Crafts of de Hazelaar in Soest klei ga halen om potten te bakken, is het donker van kleur, rood, grijs, wit geel en soms bijna zwart, afhankelijk waar het vandaan komt lijkt het wel. Maar eigenlijk nooit dat leemkleurtje wat ik op de muur heb.

[Pietje]

Zojuist hebben ik met een koorstige Kockie een grondboor in de besneeuwde en bevroren bodem gestoken om te kijken wat we aan bruikbaar leem konden vinden (je moet er wel wat voor over hebben... . ), maar helaas... De eerste 20cm zijn lekker kleiig: mooie stevige worst van te maken. Maar meteen daar onder is het zand, zand en nog eens zand. Grondwater op 1.50, en na 30cm grondwater spoelde alles uit de boor

Ergo: de leem moet van elders komen.

Pietje

[ritsaert snijder]

Pietje,
Jammer! Dat wordt een klus om dat te vinden en te transporteren. Maar als we allemaal wat rond kijken...

Dat steengaas daar heb ik ook wel is iets van gezien met ronde vormen. Lijkt me een goede. Ik heb wel al geëxperimenteerd met leem op metaal maar dat liet bij verhitting volledig los. Ik ga eens experimenten met steengaas en leem en chamotte.

Een ronde vorm, als een vat, geeft natuurlijk wel veel stevigheid. Overigens geeft een vat ook veel stevigheid (en zekerheid voor het ontwerp).

Ritsaert

[kockie]

Ik heb het er met Pietje over gehad dat op een andere plek in ons "landgoed" het kleipakket veel dikker is. MIsschien daar nog eens boren?

[12much]

Wat een luxe ....moet gaan lukken, succes ennuh..ben je nou ziek of zo fanatiek?

Lekker slapen voor straks..

[kockie]

Ik leef net weer een beetje op.... Morgen zal het wel weer minder zijn vrees ik. Misschien toch eens een wilg afpellen en thee van trekken....

[hotglass]

Zoals deze verwarmde bank met rookkanaal....
groet,
Gerard

Ha Gerard, leuk om die schoorsteen nog eens terug te zien.......... ook de details blijven hangen

Zoals je wel gemerkt hebt, lopen de meningen nog wel eens uiteen als het over klei, leem en silt gaat. (en ik ben daar het beste in:

Ik heb de interessante discussie over leem gevolgd en verbaasde me eigenlijk nog het meest dat veel mensen op zoek lijken naar een perfecte definitie van Leem. Dit terwijl het een van de oudste bouwmaterialen op aarde is. materiaal dat juist zijn kracht ontleent aan het feit dat het in enorme grote verscheidenheid van samenstelling ter plaatse uit de grond gehaald wordt om er ter plaatse mee te bouwen. Werkervaring, de bouwmethode afstemmen en marginale modificaties van het materiaal dat voorhanden is lijkt veel beter bij "leem" te passen als DIN normering zoals veel van de in Duitsland verkochte leem soorten.

Groet, Ed

[ritsaert snijder]

Ed,
Ik ben het met je eens dat het bij dit soort bouwmaterialen gaat om het experimenteren en bouwervaring op doen. Het mooiste is inderdaad om dan daarbij met lokaal voorhanden materiaal een oplossing te vinden. Ik vind de glasovenbouw in Kenia daarbij een uniek voorbeeld. Maar ik vind het ook prachtig dat 12much vlak bij Utrecht met de daar door hem opgegraven klei hele mooie resultaten boekt. Maar voor de discussie en de toegankelijkheid is het wel heel handig om dezelfde termen te gebruiken.

De definities buitelen over elkaar. De Belgen, en 12much noemen silt, leem. Hieronder wat citaten uit de wikipedia. Daar komen we er niet mee uit! Misschien is het een goed idee om hier de term bouwleem te gebruiken. Waarbij ik de creativiteit om te experimenteren absoluut niet wil beperken! Integendeel, hoe meer hoe beter .

Definitievoorstel;
Bouwleem is een mengsel van silt, klei en zand.

Voor een stevige en harde leem;
Leem bevat ongeveer tussen de 8 en maximaal 25 procent klei.
Maximaal ongeveer 75 procent silt.
Maximaal 50 procent zand.

Definities

Wikipedia, definitie van leem
Leem is een grondsoort die voornamelijk bestaat uit silt (deeltjes met korrelgrootte tussen de 2 en 50/64 micrometer). In de volksmond wordt met leem vaak materiaal fijner dan zand bedoeld. Leem kan zowel door de wind, door rivieren als door ijs worden afgezet. Met pure leem wordt ofwel löss of silt bedoeld.

Wipipedia, definitie van silt
Silt of leem (België) is een sediment dat qua grootte tussen lutum en zand wordt ingedeeld. Een deeltje wordt silt genoemd als het wat grootte betreft, tussen de 2 en 63 micrometer valt. In België wordt silt leem genoemd, dit zorgt wel voor enige verwarring door het dubbele gebruik van het woord leem voor zowel de grondsoort als de textuurklasse.
Voor silt worden verschillende klasseindelingen gehanteerd! Feitelijk verschilt silt chemisch behoorlijk van klei. Verder zijn siltkorreltjes ongeveer gelijk qua grootte in alle dimensies, in tegenstelling tot kleideeltjes, die bestaan uit plaatvormige deeltjes die bij elkaar worden gehouden door electrostatische krachten en daardoor veel cohesie hebben. Silten en kleien hebben een kenmerkende plasticiteit.[1]

Vindplaatsen
· In grote delen van Zuid-Limburg ligt een leemlaag aan de oppervlakte, die is afgezet door de wind (eolisch). Deze afzettingen worden löss genoemd en zijn gevormd tijdens zeer koude periodes, toen de vegetatie spaarzaam was en de wind vrij spel had.
· In Noord-Brabant komt met name in de Roerdalslenk Brabantse leem voor. Deze leem is waarschijnlijk ook als een laag löss gevormd.
· In Drente ligt keileem in de ondiepe ondergrond. Deze keileem bevat ook veel zand en zelfs grind en is afgezet onder de ijsmassa's tijdens de voorlaatste ijstijd, het Saalien.

[ritsaert snijder]

Nog een nabrander; dat steengaas is niet bepaald goedkoop....Iemand een tip?
RS

[hotglass]

@ Ritseart,

Met dank voor de verhelderende samenvatting wat betreft Leem:)

Binnen het Nederlandse taalgebied lopen de benamingen dus al flink door elkaar, als je verder gaat kijken wordt je
helemaal horendol.
Hier in Frankrijk krijg ik wel eens het idee dat wat ik leem zou noemen overal een locale of regionale benaming heeft.
Engeland hanteert ook zo zijn eigen traditionele benamingen en in Turkije kon ik met geen mogelijkheid aan leem komen
totdat ik langs een te restaureren vakwerkhuis liep waar ik het zo uit de muur kon trekken.
Toen wist iedereen plots waar ik het over had.

Steengaas is niet goedkoop in vergelijk met? Ik betaalde de laatste keer denk ik €40,-- per rol van ...?..mtr .
Maar een paar lagen kippengaas werkt ook .....maar niet zo lekker

Groet, Ed

[ritsaert snijder]

@ Ed,
Ja, de term leem is niet echt rotsvast te noemen.

Maar nog even over mijn plan om een stevige leemplaat of chamottekleiplaat te maken voor een kachel. Ik ga er eigenlijk vanuit dat een metalen gaas, door de dagelijkse uitzetting en krimpverschillen van het ijzerdraad, als wapening minder sterk wordt. Als de wapening los komt verslapt de plaat.

Maar dat zou bij steengaas wel eens mee kunnen vallen. Maar zou het met kippegaas ook kunnen met een plaat die goed heet wordt?

RS