Ecologieforum

Naar aanleiding van een (hele kleine) opmerking onderin dit bericht rees bij mij de volgende vraag:

Hoe lang kun je groentenzaden bewaren? Ik weet dat Pastinaak vrij snel kiemkracht verliest, maar hoe is dat bij sla, komkommer, tomaat, paprika, wortel etc?

Wat kun je er aan doen om zaden langer te bewaren? Diepvries, of moet je dan al naar koelen in stikstof?

Doorlopende voorraad voeren..

De zaden van dit jaar zijn voor volgend jaar, die van dat jaar voor het jaar er op etc.

Dat is mijn taktiek, de "zaadbank" ( ) is je tuin zelf.

Er schijnen groenten te zijn (zoals mais) waarvan je de zaden tientallen jaren kunt bewaren.

Jij kweekt dus alles uit eigen zaad (niet te letterlijk opvatten svp )?

nee nog lang niet alles, dat is ook weer een leerproces.

Pompen, courgette tomaat paprika etc, de "vruchtgewassen" en "peulvruchten" inmiddels wel, die zaden zijn makkelijk oogstbaar.

Mais is dit jaar mislukt , dit verlies is af te schrijven op de locale veldmuis populatie. Mijn wraak zal blauw en zoet zijn.

Ik ben me nu aan het bekwamen in zaad oogsten van kolen. Broccoli nu en volgend jaar het zaad van de boerenkool van dit jaar.

ik denk dat ik de helft van het zaad dat ik op de tuin gebruik uit eigen beheer heb.

Daarnaast nog wat stekwerk enz, het is allemaal wel in eigen beheer te nemen, vraagt alleen nog wat extra oefening en ervaring.

Belangrijkste is al te beginnen om niet langer hybridezaden te planten.
Ik ben niet de expert, dat is mijn schoonvader, hij bewaart zijn zaden geseald in de diepvries.

Bij gebrek aan een diepvries denk ik dat het belangrijk is om ze te vrijwaren van vocht.
Dit kan door eventueel wat zout, rijst of een ander vochtopslorpend produkt mee in de (donkere) verpakking te stoppen.

Best testen door een proefje te doen op nat keukenpapier en kijken wat er gebeurt.

Ik denk dat de meeste zaden wel een aantal jaren kiemkracht houden, enkel zal met het verstrijken van de tijd het percentage zaden die kiemen afnemen.
Dat is dan weer een selectie van de sterkste, dus goed.

Zoals Tracer al schreef, koop zaadvastzaad. Zelfs de Bolster gaat met hybridezaad beginnen.

Hier vind je uitleg: http://www.mooiemoestuin.nl/zaaien-en-z ... ide-zaden/

Ik heb begin dit jaar een lezing bijgewoond van Rene Groenen. Hij kweekt zaad voor stichting http://www.bingenheimersaatgut.de/ die alleen met zaadvastzaad werkt met speciale telers. Smaak voorop, en daarna ziekteresistentie enz.

Hybrides zijn hartstikke leuk, zeker als je ze zelf maakt.

Mijn paprika's "hybridiseren" almaar door, verschillende rassen in dezelfde kas. Die bestuiven elkaar en zorgen voor leuke verassingen.

Het enige nadeel van een hybride is dat je niet weet wat je krijgt, zaad van een hybride plant is een schot in het donker. Kan helemaal fout zijn maar ook helemaal goud.

Ik gebruik veelal "oude rassen" maar ook het nageslacht van deze rassen gaan veranderen als je er een plant uit dezelfde familie in de buurt zet.

De natuur leeft, evolueert constant. Daar moet je niet teveel tegen vechten. Soms mag het ook gewoon gebeuren.

Op deze wijze zijn we immers aan de diversiteit van vandaag de dag gekomen.

Een hybride is slechts een kruising...

OK, ik weet hier te weinig van, maar je kan planten kruisen (en zo nieuwe rassen kweken) en je kan ze als een soort inteelt kruisen. Dat laatste is hybride. Maar zoals ik zei ik weet hier te weinig van.

Op http://www.plantaardig.com kun je via de zoekfunctie (maar dan moet je wel veel doorspitten, maar je komt dan ook weer veel te weten) de bewaartijd van sommige zaden vinden.
Abonneer je vooral op de gratis nieuwsbrief. Hun boek " Groente en Fruitencyclopedie" kan ik met een gerust hart aanbevelen.
Ik lees net in "Het grote tuinboek" dat uien, prei, bieslook, schorseneren en bonenkruid in het algemeen het tweede jaar na de oogst al slecht kiemt.
Veel zaden bewaren jarenlang hun kiemkracht, maar een kiemproef is natuurlijk nooit weg en kost uiteindelijk minder moeite dan het verwerken van de frustratie van een gemiste oogst.
Gerard de Jonge

Blijfhopen schreef: Hun boek " Groente en Fruitencyclopedie" kan ik met een gerust hart aanbevelen.

Ik vind het een goed boek. Als je ecologisch tuinieren (Velt) ernaast legt heb je exact dezelfde informatie, maar Velt soms net van een andere kant bekeken, net wat meer, net wat meer ecologisch. Groente en fruit encyclopedie is meer traditioneel. Maar het meeste is hetzelfde.

Alle twee heel volledig, alle twee heel erg duur, dan zou ik als ik moest kiezen voor Velt boek gaan.

Anne2 schreef:OK, ik weet hier te weinig van, maar je kan planten kruisen (en zo nieuwe rassen kweken) en je kan ze als een soort inteelt kruisen. Dat laatste is hybride. Maar zoals ik zei ik weet hier te weinig van.

Wat is dan een zelfbestuiver ?

Zoals ik al schreef weet ik er te weinig van.

René was zo aardig om een uitgebreid antwoord te geven:

"Om een hybride te verkrijgen heb je twee (of meer) inteeltlijnen nodig. Een inteeltlijn komt tot stand door een plant die eigenlijk een vreemdbestuiver is, te dwingen zichzelf te bestuiven.

Dat geldt voor alle kruisbloemigen, wortels, uien, prei, rode bieten, etc. Door de gedwongen zelfbestuiving wordt deze lijn genetisch gezien uniform (homozygoot) voor zijn eigenschappen. Echter de plant is tegelijkertijd verzwakt in zijn groei. Dan worden allerlei proefkruisingen verricht tussen verschillende inteeltlijnen. Soms vinden ze dan een goede en die wordt dan in het groot herhaald. Wat essentieel is bij dit alles is, dat de kruising aan het eind staat van het veredelingsproces.

Bij een "normaal" veredelingsproces kun je grofweg kiezen tussen twee wegen: óf je gaat selecteren binnen een populatie in de richting die je wil bereiken. Bijv. gladde huid bij wortel. Je kiest dan telkens weer díe exemplaren uit die de gladste huid hebben. En dat generatie op generatie. En dan kom je heel vaak een heel eind. Je maakt bij selectie gebruik van het feit dat een zaadvaste populatie (een oud ras bijv.) níet sterk uniform is in zijn eigenschappen, a.h.w. een bandbreedte heeft. Er zijn dus altijd exemplaren te vinden die afwijken. Naarmate je selectiebestand groter is, is de kans groter dat je die exemplaren ook daadwerkelijk vindt. Om vervolgens te voorkomen dat je inteelt krijgt, moet je minimaal 25, beter is 50, exemplaren met elkaar laten afbloeien die de gewenste eigenschap hebben. Heb je er te weinig dan het geringe aantal goede exemplaren aanvullen met andere die in de richting komen. Van die laatste oogst je dan het zaad niet. Inteelt moet je ten allen tijde voorkomen!

Als nu blijkt dat de eigenschap die je wenst, er gewoon niet in zit of in ieder geval te weinig, dan kun je een ander ras erbij zoeken die die eigenschap wél bezit en die twee gaan kruisen. Je kunt dan al in de kruisingspopulatie ( de F1 dus) gaan selecteren, maar beter is het om te wachten tot de F2 (=de 2e generatie), omdat daar de uitsplitsing plaatsvindt, net zoals bij de hybride het geval is. Die uitsplitsing is des te groter naarmate de kruisingspopulaties (of bij hybriden de inteeltlijnen) van elkaar verschillend zijn. Dat heeft met de Mendelse wetten te maken. Goed, je hebt dus geselecteerd in de F2 en daar ga je steeds maar mee verder. Ongeveer 7 generaties. Dat is dus 14 jaar bij twee-jarige gewassen.

In principe zou je hetzelfde kunnen doen met hybriden in een zogeheten dehybridiserings-project. Je brengt de F1 hybride tot bloei en voert het in de F2 Dáár begint de uitsplitsing en je gaat selecteren in de door jou gewenste richting. en na 7 generaties heb je een stabiele zaadvaste populatie bereikt, met hopelijk de eigenschappen die je wil hebben.

Extra probleem bij de hybriden is dat je mogelijkerwijs in de F2 de inteeltdepressies ook weer gratis erbij krijgt en die wil je niet hebben. Daarom moet je bij dehybridiserings-projecten altijd heel veel rassen hebben die je samen laat afbloeien (zgn.ramsch). Bijv. 20 rassen wortel die allemaal ongeveer voor hetzelfde marktsegment bedoeld zijn (bijv. vroeg, of hoge droge stof gehalte voor de verwerking, etc.)

Bij een normaal veredelingsproces staat de kruising dus aan het begin.
Een normaal veredelingsproces is a.h..w. een dans tussen de selectiepopulatie en de omgeving, waar de selecteur ook toe behoort. Hier gebeuren dingen die boven het genetische denken uit stijgen. D.w.z. planten kunnen ook veranderen als ze genetisch hetzelfde blijven. Wat dat betreft schiet het genetische denken, in termen van Mendel, tekort. De zgn. epigenetica probeert zulke gegevenheden te onderzoeken en te begrijpen. Voor ons als biologische dynamische veredelaars is deze beweeglijkheid een belangrijk gegeven, op het moment dat we met euritmie of tonen gerichte invloed uit willen oefenen op de planten. Genetisch gezien gebeurt daar niets, echter de habitus verandert wel degelijk in de nakomelingschappen. Wat dat betreft kan ik je verwijzen naar Florianne Koechlin, een Zwitserse wetenschapper die enorm veel onderzoek gedaan heeft naar de communicatievaardigheden van planten.

CMS (cytoplasmatische mannelijke steriliteit) hybriden zijn een volgende stap in het willen beheersen van planten (én de markt). Het cytoplasma is datgene wat zich om de celkern heen bevindt, dus niet in de kern, en dus ook niet in het DNA. Bij radijs komt deze mannelijke steriliteit van nature soms voor. De kweekbedrijven zijn er in geslaagd om deze eigenschap middels protoplastfusie (ze worden daarom ook wel PPF hybriden genoemd) over te brengen naar andere kruisbloemigen. Dat is dus gentechniek op celniveau. Dat zou in de natuur nooit voor kunnen komen, omdat nu eenmaal een bloemkool zich niet laat kruisen met een radijsje. Inmiddels zijn alle kruisbloemigen (behalve bloemkool ook witte kool, rode kool, chinese kool, spruiten etc. etc.) middels deze techniek bewerkt. Alle grote kweekbedrijven hebben deze techniek in huis, ook Bejo, Rijk Zwaan etc., en worden de "ouderwetse"hybriden in een razend tempo vervangen door de CMS hybriden. Binnen nu en 10 jaar, is mijn inschatting, zullen er alleen nog maar CMS hybriden op de markt zijn. Het gevolg is dat er dan een rassenarsenaal is dat definitief doodlopend is, d.w.z. niemand kan nog van deze rassen gebruik maken om verder mee te veredelen. En dát is precies waarom deze techniek in opkomst is. Het verzekert een kweekbedrijf van macht.

Het rare is dat deze techniek weliswaar in de biologisch-dynamische landbouw verboden is, maar niet in de biologische landbouw. In NL bij de grote groenteteeltbedrijven (zoals Biobras in de Flevopolder) worden bijna alleen nog maar CMS hybriden geteeld. Dat is denk ik niet meer terug te draaien. Óf de bd in de toekomst er in zal slagen om dit verbod te handhaven, is best nog spannend, omdat de bd een niche binnen een niche is voor de grote jongens. Een groot deel van de oplossing zal moeten komen van de inspanningen van de bd sector zelf om met zaadvaste rassen aan de slag te gaan. Niemand anders zal dat voor ons gaan doen.

Bingenheimer Saatgut/Kultursaat, Sativa Rheinau, Reinsaat etc. zijn alvast begonnen."

René bedankt!

Leuk berichtje, heldert het een en ander op.

Ik vind het jammer dat de markt vrij spel krijgt met het "stereliseren" van levend goed. De kleine man valt weer in de grove gierige klauwen van de grote jongens.

De natuur is in eigendom van niemand, claims op kruisingen en hybriden zouden mijn inziens altijd gebonden moeten zijn aan een tijdsbestek.

Zo pikken ze je vrijheid, beetje bij beetje.

Joehoe wakker worden, we worden genaaid..

Ja, wat hij over CMS hybriden schrijft vind ik ook verontrustend.

Gelukkig heb je ook zaadbanken en reclaim the seeds. We kunnen het beste nu gewoon bewust zaden gaan inkopen en lekker onderling veel ruilen.
Vraag of het zaadvast zaad is, alleen als mensen erom vragen zal die markt ook blijven bestaan. Dat betekent dat een gelijkmatige hoge opbrengst ook niet je belangrijkste doel moet zijn. Voor de hobbytuinierder is een doorlopende oogst belangrijker dan alles tegelijk rijp, en de smaak belangrijker dan hoe het eruit ziet (toch?). En een voordeel is dat je je eigen zaad kan oogsten en weer zaaien.

Ik vind het ook mooi dat er kwekers zijn zoals René.

Voor zijn lezing wist ik dit bijv niet eens.

Bedankt Anne2, heel interresant.